(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 103

॥ శ్రీః ॥
6.103. అధ్యాయః 103
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
సంకులయుద్ధవర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-103-0x(4194)(43417)
మధ్యందినో మహారాజ సంగ్రామః సమపద్యత।
లోకక్షయకరో రౌద్రో భీష్మస్య సహ సోమకైః ॥ 6-103-1(43418)
గాంగేయో రథినాం శ్రేష్ఠః పాండవానామనీకినీం ।
వ్యధమన్నిశితైర్బాణైః శతశోఽథ సహస్రశః॥ 6-103-2(43419)
సంమమర్ద చ తత్సైన్యం పితా దేవవ్రతస్తవ।
మర్దయేచ్చ యథా రాజన్సింహః ప్రాప్య మృగవ్రజం ॥ 6-103-3(43420)
ధృష్టద్యుంనః శిఖండీ చ విరాటో ద్రుపదస్తథా।
భీష్మమాసాద్య సమరే శరైర్జఘ్నుర్మహారథం ॥ 6-103-4(43421)
ధృష్టద్యుంనం తతో విద్ధ్వా విరాటం చ శరైస్త్రిభిః ।
ద్రుపదస్య చ నారాచం ప్రేషయామాస భారత ॥ 6-103-5(43422)
తేన విద్ధా మహేష్వాసా భీష్మేణామిత్రకర్శినా ।
చుక్రుధుః సమరే రాజన్పాదస్పృష్టా ఇవోరగాః ॥ 6-103-6(43423)
శిఖండీ తం చ వివ్యాధ భరతానాం పితామహం ।
స్త్రీమయం మనసా ధ్యాత్వా నాస్మై ప్రాహరదచ్యుతః ॥ 6-103-7(43424)
ధృష్టద్యుంనస్తు సమరే క్రోధేనాగ్నిరివ జ్వలన్ ।
పితామహం త్రిభిర్బాణైర్బాహ్వోరురసి చార్పయత్ ॥ 6-103-8(43425)
ద్రుపదః పంచవింశత్యా విరాటో దశమిః శరైః।
శిఖండీ పంచవింశత్యా భీష్మం వివ్యాధ సాయకైః ॥ 6-103-9(43426)
సోఽతివిద్ధో మహారాజ శోణితౌఘపరిప్లుతః।
వసంతే పుష్పశబలో రక్తాశోక ఇవాబభౌ ॥ 6-103-10(43427)
తాన్ప్రత్యవిధ్యద్గాంగేయస్త్రిభిస్త్రిభిరజిహ్మగైః ।
ద్రుపదస్య చ భల్లేన ధనుశ్చిచ్ఛేద మారిష ॥ 6-103-11(43428)
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ భీష్మం వివ్యాధ పంచభిః ।
సారథిం చ త్రిభిర్బాణైః సుశితై రణమూర్ధని ॥ 6-103-12(43429)
తథా భీమో మహారాజ ద్రౌపద్యాః పంచ చాత్మజాః ।
కేకయా భ్రాతరః పంచ సాత్యకిశ్చైవ సాత్వతః ॥ 6-103-13(43430)
అభ్యద్రవంత గాంగేయం యుధిష్ఠిరసమాజ్ఞయా ।
ప్రతి రక్షణకార్యార్థం ధృష్టద్యుంనముఖాన్రణే ॥ 6-103-14(43431)
తథైవ తావకాః సర్వే భీష్మరక్షార్థముద్యతాః ।
ప్రత్యుద్యయుః పాండుసేనాం సహసైన్యా నరాధిప ॥ 6-103-15(43432)
తత్రాసీత్సుమహద్యుద్ధం తవ తేషాం చ సంకులం ।
నరాశ్వరథనాగానాం యమరాష్ట్రవివర్ధనం ॥ 6-103-16(43433)
రథీ రథినమాసాద్య ప్రాహిణోద్యమసాదనం।
తథేతరాన్సమాసాద్య నరనాగాశ్వసాదినః ॥ 6-103-17(43434)
అనయన్పరలోకాయ శరైః సన్నతపర్వభిః ।
శరైశ్చ వివిధైర్ఘోరైస్తత్రతత్ర విశాంపతే ॥ 6-103-18(43435)
రథాస్తు రథిభిర్హీనా హతసారథయస్తథా ।
విప్రద్రుతాశ్వాః సమరే దిశో జగ్ముః సమంతతః ॥ 6-103-19(43436)
మృద్గంతస్తే నరాన్రాజన్హయాంశ్చ సుబహూన్రణే।
వాతాయమానా దృశ్యంతే గంధర్వనగరోపమాః ॥ 6-103-20(43437)
రథినశ్చ రథైర్హీనా వర్మిణస్తేజసా యుతాః।
కుండలోష్ణీషిణః సర్వే నిష్కాంగదవిభూషణాః ॥ 6-103-21(43438)
దేవపుత్రసమాః సర్వే శౌర్యే శక్రసమా యుధి।
ఋద్ధ్యా వైశ్రవణాం చాతి నయేన చ బృహస్పతిం ॥ 6-103-22(43439)
సర్వలోకేశ్వరాః శూరాస్తత్రతత్ర విశాంపతే।
విప్రద్రుతా వ్యదృశ్యంత ప్రాకృతా ఇవ మానవాః ॥ 6-103-23(43440)
దంతినశ్చ నరశ్రేష్ఠ హీనాః పరమసాదిభిః ।
మృద్గంతః స్వాన్యనీకాని నిపేతుః సర్వశబ్దగాః ॥ 6-103-24(43441)
చర్మభిశ్చామరైశ్చిత్రైః పతాకాభిశ్చ మారిష ।
ఛత్రైః సితైర్హేమదండైశ్చామరైశ్చ సమంతతః ॥ 6-103-25(43442)
విశీర్ణైర్విప్రధావంతో దృశ్యంతే స్మ దిశో దశ।
నవమేఘప్రతీకాశా జలదోపమనిఃస్వనాః ॥ 6-103-26(43443)
తథైవ దంతిభిర్హీనా గజారోహా విశాంపతే।
ప్రధావంతోఽన్వదృశ్యంత తవ తేషాం చ సంకులే ॥ 6-103-27(43444)
నానాదేశసముత్థాంశ్చ తురగాన్హేమభీషితాన్ ।
వాతాయమానానద్రాక్షం శతశోఽథ సహస్రశః ॥ 6-103-28(43445)
అశ్వారోహాన్హతైరశ్వైర్గృహీతాసన్సమంతతః ।
ద్రవమాణానపశ్యామ ద్రావ్యమాణాంశ్చ సంయుగే ॥ 6-103-29(43446)
గజో గజం సమాసాద్య ద్రవమాణం మహాహవే ।
యయౌ ప్రమృద్య తరసా పాదాతాన్వాజినస్తథా ।
తథైవ చ రథాన్రాజన్ప్రమమర్ద రణే గజః ॥ 6-103-30(43447)
రథాశ్చైవ సమాసాద్య పతితాంస్తురగాన్భువి।
వ్యమృద్గన్సమరే రాజంస్తురగాంశ్చ నరాన్రమే ॥ 6-103-31(43448)
ఏవం తే బహుధా రాజన్ప్రత్యమృద్గన్పరస్పరం।
`దృశ్యంతేస్మ మహాబాహో తత్రతత్ర మహాబలాః ॥' 6-103-32(43449)
తస్మిన్రౌద్రే తథా యుద్ధే వర్తమానే మహాభయే।
ప్రావర్తత నదీ ఘోరా శోమితాంత్రతరంగిణీ ॥ 6-103-33(43450)
అస్థిసంఘాతసంబాధా కేశశైవలాద్వలా ।
రథహ్రదా శరావర్తా హయమీనా దురాసదా॥ 6-103-34(43451)
శీర్షోపలసమాకీర్ణా హస్తిగ్రాహసమాకులా ।
కవచోష్ణీషఫేనౌఘా ధనుర్వేగాసికచ్ఛపా ॥ 6-103-35(43452)
` శంఖనక్రౌఘసంకీర్ణా ఛత్రకూర్మరథోడుపా।'
పతాకాధ్వజవృక్షాఢ్యా మర్త్యకూలాపహారిణీ ।
క్రవ్యాదహంససంకీర్ణా యమరాష్ట్రవివర్ధనీ ॥ 6-103-36(43453)
తాం నదీం క్షత్రియాః శూరా రథనాగహయప్లవైః ।
ప్రతేరుర్బహవో రాజన్భయం త్యక్త్వా మహారథాః ॥ 6-103-37(43454)
అపోవాహ రణే భీరూన్కశ్మలేనాభిసంవృతాన్।
యథా వైతరణీ ప్రేతాన్ప్రేతరాజపురం ప్రతి ॥ 6-103-38(43455)
ప్రాక్రోశన్క్షత్రియాస్తత్ర దృష్ట్వా తద్వైశసం మహత్।
దుర్యోధనాపరాధేన గచ్ఛంతి క్షత్రియాః క్షయం ॥ 6-103-39(43456)
గుణవత్సు కథం ద్వేషం ధృతరాష్ట్రో జనేశ్వరః ।
కృతవాన్పాండుపుత్రేషు పాపాత్మా లోభమోహితః ॥ 6-103-40(43457)
ఏవం బహువిధా వాచః శ్రూయంతే స్మ పరస్పరం ।
పాండవస్తవసంయుక్తాః పుత్రాణాం తే సుదారుణాః ॥ 6-103-41(43458)
తా నిశంయ తతో వాచః సర్వయోధైరుదాహృతాః।
ఆగస్కృత్సర్వలోకస్య పుత్రో దుర్యోధనస్తవ ॥ 6-103-42(43459)
భీష్మం ద్రోణం కృపం చైవ శల్యం చోవాచ భారత।
యుధ్యధ్వమనహంకరాః కిం చిరం కురుథేతి చ ॥ 6-103-43(43460)
`ఇతి దుర్యోధనోత్సృష్టాః సర్వే యుయుధిరే నృపాః'
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం కురూణాం పాండవైః సహ।
అక్షద్యూతకృతం రాజన్సుఘోరం వైశసం తదా ॥ 6-103-44(43461)
యత్పురా న నిగృహ్ణాసి వార్యమాణో మహాత్మభిః ।
వైచిత్రవీర్య తస్యేదం ఫలం పశ్య సుదారుణం ॥ 6-103-45(43462)
న హి పాండుసుతా రాజన్ససైన్యాః సపదానుగాః ।
రక్షంతి సమరే ప్రాణాన్కౌరవా వాపి సంయుగే ॥ 6-103-46(43463)
6-103-47(43464)
ఏతస్మాత్కారణాద్ధోరో వర్తతే స్వజనక్షయః ।
దైవాద్వా పురుషవ్యాఘ్ర తవ చాపనయాన్నృప ॥ ॥ ఇతి శ్రామన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి నవమదివసయుద్ధే త్ర్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes

6-103-7 స్త్రీమయం అయం భీష్మః స్త్రీం ధ్యాత్వా చింతయిత్వా। యద్వా స్త్రీమయం స్వార్థే మయట్ ॥
6-103-22 వైశ్రవణం కుబేరం చాతి అతిక్రాంతా ॥
6-103-28 అద్రాక్షమహం సంజయః ॥
6-103-42 ఆగస్కృదపరాధీ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.